Kategoria: Ziemia i jej mieszkańcy

MILIONY LAT WCZEŚNIEJ

Przenieśmy się połtora miliona lat wstecz. Całą środkową Polskę pokrywa płytkie jezioro, do którego wpadają rzeki spływające z niedawno wypiętrzonych Tatr i starych gór skandynawskich. Bałtyk nie istnieje, a całe połacie Morza Północnego, aż po ławicę Dogger Bank, są lądem

ROŚLINY PORASTAJĄCE KONTYNENT

Rośliny porastające ówczesny kontynent amerykański nie na­potykają przeszkód po drodze. Europejskie są w gorszej sytuacji. Alpy, Karpaty stanowią barierę nie do przebycia. Przed nadciąga­jącym lądolodem mogą się schronić co najwyżej na Bałkanach, Zakaukaziu, u podnóża Pirenejów. Wiele gatunków ginie jednak bezpowrotnie

PODCZAS KRÓTKIEGO LATA

Nagromadziło się go tyle, że nie mógł się stopić podczas krótkiego lata. Twardniał więc pod wpływem własnego ciężaru powoli zamieniając się w lód. Czasza lodowa Skandynawii osiągnęła z czasem grubość 1,5 tysiąca metrów. Ogromne ciśnienie panujące wewnątrz lodowej masy nadało

POWOLI CORAZ CIEPLEJ

Oziębiło się tak bardzo, że ocean coraz mniej parował, choć Mońce grzało równie silnie jak w epoce narodzin lądolodu. Lodo- | wiec me zasilany nową porcją lodu, wystawiony na działanie pro­mieniowania słonecznego, zaczął się topić ustępując powoli z na­szych ziem.

PŁYTY SKAŁ

Lądolód pozostawił też płaty skał wyrwane z podłoża, po którym sunął na południe. Taką cenną, ciekawą pamiątką, zamienioną obecnie w rezerwat geologiczny, jest łukowska brunatna glina z pięknymi złocistymi skamieniałościami sprzed 150 milionów lat przywleczona ze Żmudzi. Szczątki „przedpotopowych” zwierząt z

LOS ZWIERZĄT

Gorzej obszedł się los ze zwierzętami: bóbr olbrzymi i tygrys szablasty wyginęły. Do dziś żyje jednak w północno-wschodniej części Polski zając bielak – gość z epoki lodowej. Okres międzylodowcowy trwał o wiele dłużej od samego zlo­dowacenia. Ale oto Słońce, choć promieniuje

PREZENTY LĄDOLODU

A co otrzymaliśmy w spadku po epoce lodowej ? Wszystkie nasze gleby, niemal wszystkie krajobrazy, Morze Bałtyckie. Gdyby nie inwazja lądolodu, nie byłoby Krainy Tysiąca Jezior. A i Tatry Wysokie zawdzięczają swoją urodę lodowcom, które pozostawiły „na pamiątkę” cyrki lodowcowe,

WŁASNYMI PRAWAMI

Malowidła z hiszpańskiej jaskini Altamira, groty Lescaux i jaskiń Sahary świadczą o wielkim talencie człowieka paleolitu i jego praktykach magicznych. 12 tysięcy lat temu lądolód skandynawski ostatecznie wycofał się na północ. Jak roślinność opanowała pozostawione przezeń „nowe ziemie”? W jaki sposób

GRUBA GLEBA

Wreszcie gleba staje się na tyle gruba, że pozwala na osiedlenie się traw i turzyc (w górach zwłaszcza turzycy mocnej). Z czasem z trawami zaczynają, konkurować zioła. Po prostu lepiej potrafią wykorzystać coraz bogatsze zasoby próchnicy. Więcej czerpią ze środowiska,

ZABEZPIECZENIE GLEBY

W górach bardzo ważne jest zabezpieczenie gleby przed zmy­waniem. Korzenie traw wiążą ją mocniej niż chwytniki mchów, jeszcze lepiej „spisują się” zioła, a zdecydowaną przewagę nad nimi mają krzewy. Wkraczają one na teren wtedy, gdy między rumoszem znajdą dostateczną ilość